ਔਟਿਜ਼ਮ — ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਤਰੀਕਾ

ਡਾ. ਮ੍ਰਿਦੁਲ ਸ਼ਰਮਾ (MBBS, MD ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੇਟਰੀ) ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿੱਚ · SSK ਨਿਊਰੋ-ਸਾਈਕੇਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ · ਸਤੰਬਰ 2026 · 5 ਮਿੰਟ

ਔਟਿਜ਼ਮ (Autism) ਕੀ ਹੈ?

ਔਟਿਜ਼ਮ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਡਿਸਆਰਡਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। “ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ” ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ (2-3 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ)

• ਨਾਮ ਬੁਲਾਉਣ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣਾ
• ਅੱਖ ਨਾਲ ਅੱਖ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ
• ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ, ਜਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ਬਦ ਗੁਆ ਦੇਣਾ
• ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਘੱਟ ਹੋਣਾ
• ਇੱਕੋ ਹਰਕਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣੀ
• ਰੁਟੀਨ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਣਾ

“ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ” ਸੋਚ ਕੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ

ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਓਨੀ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦੇਰੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ

ਔਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ “ਇਲਾਜ” ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਹੀ ਥੈਰੇਪੀ (ਸਪੀਚ, ਬਿਹੇਵੀਅਰ, ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ) ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰ ਕੀ ਕਰੇ?

• ਬੱਚੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ “ਆਮ” ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ
• ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਸਰਾਹੋ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ “ਆਮ” ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ
• ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਸਥਿਰ ਰੱਖੋ
• ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਅਪਣਾਓ

ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਵੀਡੀਓ

ਔਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ