ਮਿਰਗੀ: ਦੌਰਾ ਪੈਣ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ — ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੀਏ

ਡਾ. ਮ੍ਰਿਦੁਲ ਸ਼ਰਮਾ (MBBS, MD ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੈਟਰੀ) ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ · SSK ਨਿਊਰੋ-ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ · ਅਗਸਤ 2026 · 5 ਮਿੰਟ

ਮਿਰਗੀ ਕੀ ਹੈ — ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ

ਮਿਰਗੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੌਰੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਛਾਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ — ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ, ਜੁੱਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਜ਼ ਸੁੰਘਾਉਣ ਨਾਲ ਦੌਰਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ। ਇਹ ਮਿੱਥ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ: ਨਿਯਮਿਤ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੌਰਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ

1. ਘਬਰਾਓ ਨਾ — ਸਮਾਂ ਦੇਖੋ; ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੌਰੇ 1–3 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
2. ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ (ਕਰਵਟ) ਲਿਟਾਓ, ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਨਰਮ ਰੱਖੋ
3. ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ/ਸਖ਼ਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਟਾ ਦਿਓ, ਐਨਕ ਉਤਾਰੋ, ਗਲੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਢਿੱਲੇ ਕਰੋ
4. ਦੌਰਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਰੁਕਣ ਦਿਓ — ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜੋ ਨਾ
5. ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੱਕ ਕੋਲ ਰਹੋ; ਵਿਅਕਤੀ ਉਲਝਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕੀ ਹੋਇਆ

ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ

ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਹੈ — ਦੌਰੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ (ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਵੀਡੀਓ), ਅਤੇ EEG, ਜੋ SSK ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਤ ਇੱਕੋ ਹੈ: ਦਵਾਈ ਰੋਜ਼, ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਾ। ਦਵਾਈ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹੈ — ਕੋਈ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ।

ਮਿਰਗੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਪੜ੍ਹਾਈ, ਨੌਕਰੀ, ਵਿਆਹ, ਬੱਚੇ — ਦੌਰੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਭ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਿਆਣਪਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ: ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਰੱਖੋ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰੀ, ਇਕੱਲੇ ਤੈਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼, ਅਤੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ ਤਦ ਹੀ ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੌਰੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ। ਮਿਰਗੀ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।