ਸਿਜ਼ੋਫ੍ਰੇਨੀਆ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਕਾਰ — ਸਹੀ ਸਮਝ, ਗ਼ਲਤ ਡਰ ਨਹੀਂ
यह लेख हिंदी में पढ़ें →ਮਨੋਵਿਕਾਰ (Psychosis) ਕੀ ਹੈ?
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ — ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਕਾਰ (psychosis) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਜ਼ੋਫ੍ਰੇਨੀਆ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ — ਇਹ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ।
ਆਮ ਲੱਛਣ
- ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਣਨਾ/ਦੇਖਣਾ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ
- ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ — ਸ਼ੱਕ, ਡਰ
- ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖਿੰਡਿਆ-ਖਿੰਡਿਆ ਹੋਣਾ
- ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣੀ, ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣਾ
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਫ਼ਾਈ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਗਿਰਾਵਟ
- ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਪਾਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਸਣੀਆਂ
ਇਹ “ਪਾਗਲਪਨ” ਨਹੀਂ ਹੈ — ਅਤੇ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ
ਸਿਜ਼ੋਫ੍ਰੇਨੀਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹਿੰਸਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ — ਸਗੋਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਲੱਛਣ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ
ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਿਕਵਰੀ ਉੱਨੀ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। SSK ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ, ਗੁਪਤਤਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ
- ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸੁਣ ਜਾਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਚ ਹੈ — ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਬਿਹਤਰ ਮਦਦ ਹੈ
- ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ
- ਦਵਾਈ ਨਿਯਮਿਤ ਰਖਵਾਓ, ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇ ਕਦੇ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿਓ
- ਇਹ ਲੰਬੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ — ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਕਾਊਂਸਲਰ ਤੋਂ ਸਹਾਰਾ ਲਓ
ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਕਾਲ ਕਰੋ, WhatsApp ਕਰੋ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ OPD ਵਿੱਚ ਆਓ — ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
OPD: ਮੰਗਲ–ਐਤ · 10:30–2:30 ਅਤੇ 5:30–7:30 · ਸੋਮਵਾਰ OPD ਬੰਦ · ਐਮਰਜੈਂਸੀ 24/7