ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ — ਇਲਾਜ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ

ਡਾ. ਮ੍ਰਿਦੁਲ ਸ਼ਰਮਾ (MBBS, MD ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੈਟਰੀ) ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ · SSK ਨਿਊਰੋ-ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ · ਅਗਸਤ 2026 · 5 ਮਿੰਟ

ਨਸ਼ਾ "ਆਦਤ" ਨਹੀਂ — ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ

ਸ਼ਰਾਬ, ਅਫ਼ੀਮ, ਭੁੱਕੀ, ਟਰਾਮਾਡੋਲ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਸ਼ਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ੇ ਨੂੰ "ਲੋੜ" ਵਾਂਗ ਮੰਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਲੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਇਲਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ — ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।

SSK ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

1. ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ — ਕਿਹੜਾ ਨਸ਼ਾ, ਕਿੰਨਾ, ਕਦੋਂ ਤੋਂ; ਸਿਹਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ। ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਪਤ।
2. ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਦਡਰਾਲ — ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 20-ਬੈੱਡ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ, 24 ਘੰਟੇ ਨਰਸਿੰਗ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ।
3. ਤਲਬ (ਕਰੇਵਿੰਗ) ਦਾ ਇਲਾਜ — ਮਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਸ਼ੇ ਵੱਲ ਨਾ ਭੱਜੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ।
4. ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ — ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ; ਟਰਿੱਗਰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਸਿੱਖਣਾ।
5. ਨਿਯਮਿਤ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ — ਇਹੀ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਕਵਰੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਮੁੜ ਲਤ ਲੱਗ ਜਾਵੇ?

ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਾ (relapse) ਨਾਕਾਮੀ ਨਹੀਂ — ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਗਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਜ ਛੱਡਣ ਦੀ ਥਾਂ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਹਰ ਵਾਰ ਰਿਕਵਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ

• ਤਾਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੁੱਟਦੀ — ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨਸ਼ੇ ਵੱਲ ਹੋਰ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
• ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਝੂਠ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਨਰਮੀ — ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜੋ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ
• ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਜਾਓ — ਇਕੱਲਿਆਂ ਇਹ ਲੜਾਈ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੈ
• ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖੋ — ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣਾ ਅੱਧਾ ਇਲਾਜ ਹੈ

ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਾਰੰਟੀ

ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਕਾਰਡ ਗੁਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ — ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।